18-08-2017

Sporten en Autisme

Kinderen met een stoornis in het autistisch spectrum kunnen niet altijd meekomen binnen het reguliere aanbod van sport en bewegen. Wat zijn hun mogelijkheden in Utrecht? Judoschool Barberio, Box2Grow en Spelen is Leren hebben alle drie op hun eigen manier aandacht voor deze speciale doelgroep. De resultaten lijken wél op elkaar. “Je ziet kinderen in hun kracht komen.”

“Nee, een apart aanbod voor autistische kinderen heeft Spelen is Leren niet,” zegt oprichter Eddy Yarally. Hoeft ook niet, is zijn overtuiging. Iedereen is welkom om te 'spelen'. "We zijn heel laagdrempelig. Er doen bij ons autistische kinderen mee, maar ook kinderen die om welke reden dan ook extreem verlegen of motorisch zwak zijn. Ik vind het ook niet zo belangrijk om alle achtergronden te kennen, in de praktijk gaat dat allemaal goed samen."
Hij is van huis uit turnleraar, met ervaring in het speciaal onderwijs. Daar ontwikkelde hij zijn ideeën over uitdagende bewegingsvormen, met als uitgangspunt: bouw de gymzaal om tot een 'speeltuin' met materialen als matten, kussens, banken en trampolines en laat iedereen. Vandaag is het een sporthal in Nieuwegein, maar Spelen is Leren heeft ook locaties in Utrecht, Houten en Den Haag. In die speeltuin kan iedereen op zijn of haar eigen niveau rennen, springen en draaien. Freerunnen, dus. "Kinderen móeten al zoveel en dat geeft vaak stress. Hier mógen en kunnen ze op een ongedwongen en natuurlijke manier bewegen. Wat ze precies doen en hoe is minder belangrijk."

Ankerpunten
Tegelijk beseft hij dat autistische kinderen behoefte hebben aan structuur. "Teveel afbakenen vind ik een beperking van hun creativiteit, maar ankerpunten zijn wel belangrijk, daar zorg ik dus ook voor. De meeste kinderen vinden een circuitvorm bijvoorbeeld prettig, dat geeft houvast. Hetzelfde geldt voor een standaard warming-up. En wanneer ik fluit of in mijn handen klap, moeten ze wel luisteren en naar mij toe komen."
Contact maken is essentieel, zegt hij. "Als iemand even niet meer weet wat de bedoeling is, geef ik uitleg of help ik. We zijn hier ook gewend om elkaar te helpen. Dat noem ik voor de grap positief zeuren: aanwijzingen geven om elkaar te verbeteren. En als een kind zich extreem anders gedraagt, bekijken we wat er wél binnen zijn of haar mogelijkheden ligt."
Sommige kinderen kunnen nergens anders terecht vanwege hun beperking, terwijl ze bij Spelen is Leren opbloeien. "Ik zie ze hier helemaal loskomen. Dat is echt gaaf."

Geen wonderen
Marta Mlicka, bokstrainer bij Box2Grow, herkent die voldoening. "Ik verwacht geen wonderen van de resultaten van een losse training, maar zie kinderen vaak een beetje bang en onzeker binnenkomen en lachend weer weggaan. Dat geeft absoluut een goed gevoel."
Box2Grow heeft geen boksschool, maar de vier trainers geven workshops en trainingen bij bedrijven, de gemeente Utrecht en op scholen. Voor Special Heroes verzorgt Box2Grow clinics voor het speciaal onderwijs, de laatste keer bij SO Fier in Overvecht. Hier zitten leerlingen met autisme, ontwikkel- en gedragsproblemen. "We werken met kleine groepen omdat de kinderen snel zijn afgeleid. Contact maken en grenzen aangeven staan centraal in mijn boksoefeningen, het gaat eigenlijk meer om persoonlijke ontwikkeling dan een sportles."

Aanpassingen
Als kracht 10 voluit slaan is en kracht 0 heel voorzichtig, leren de kinderen de gradaties daartussen. Veel uitleg vooraf krijgen ze niet, Marta kijkt vooral goed naar hoe ze de oefeningen doen en past die aan als dat nodig is. "Dan zeggen we bijvoorbeeld dat het wat harder of zachter mag. We hebben inmiddels zoveel kennis, dat we weten waar kinderen goed of slecht op reageren. En als het nodig is, kunnen docenten of begeleiders altijd nog inhoudelijk sturen."
Hun aanwezigheid is niet alleen om die reden belangrijk. "Ze zien de kinderen tijdens een clinic van een heel andere kant en kunnen daar later tijdens hun lessen nog eens op inhaken. Daar hebben de leerlingen dan zeker weer baat bij."
Ze is overtuigd van de waarde van boksen voor autistische kinderen en beschouwt het als een maatschappelijke verantwoordelijkheid om iets voor hen te betekenen. "Autisme kunnen we niet verhelpen, maar we kunnen kinderen wel leren in hun kracht te komen zodat ze zich sterker gaan voelen."

Héél perfectionistisch
In een zaaltje van Sport Centrum Utrecht (SCU) op industrieterrein Lageweide doet zaterdag een groepje leerlingen van Judoschool Barberio speelse oefeningen. Maurits gaat op de rug van een maatje zitten en laat zich voorzichtig op de mat vallen. Daarna stapt hij lachend op de fotograaf af. "Ik ben best wel zwaar autistisch," zegt de 11-jarige stoer, "Dus ik ben niet een béétje perfectionistisch, maar héél perfectionistisch."
Niet alle judoka's zijn autistisch, net als bij Spelen is Leren is iedereen met een beperking welkom, zegt trainer Stijn de Reus. "We hebben iemand die doof is en ook iemand met het syndroom van Down. We vinden dat iedereen mag judoën en kijken na een aanmelding of het werkt. Meestal is dat zo."
Maurits judode eerst 'regulier' bij Antonio Barberio, maar dat ging op een gegeven moment niet meer, volgens zijn vader Thomas. "Hij kreeg teveel prikkels, dan raakt zijn emmer vol en heeft hij zijn fysieke ik niet meer onder controle. Maar ik vond het jammer als hij met judoën zou stoppen, want bewegen doet Maurits en andere kinderen met een beperking heel goed. Sommigen lukt het daardoor eerder hun rem te vinden, anderen komen juist uit de schaduw."

Doorstromen
Thomas stapte op Antonio af om de mogelijkheden voor het opzetten van een speciaal groepje te bespreken. Vanuit zijn judoschool ondersteunt hij Stijn bij de speciale trainingen. Daarnaast zitten in zijn reguliere groepen ook kinderen met autisme. Dat gaat in veel gevallen ook juist goed. Ook kinderen vanuit de speciale groep stromen soms door naar de reguliere groep van Antonio. Eén jongen deed dat ook al. "Een eerdere poging voor het opzetten van een aparte groep liep om financiële redenen spaak. "Deze keer lukte het gelukkig wel, mede dankzij de steun van het SCU, dat de zaal gratis beschikbaar stelt. Dat vind ik echt geweldig en getuigen van het nemen van maatschappelijke verantwoordelijkheid."
Het voordeel van een aparte groep is ook dat ouders die komen kijken contact maken met elkaar en ervaringen kunnen uitwisselen. "En niemand kijkt raar op als een jongen eens de controle kwijtraakt en in fase oranje of rood komt."
Dat laatste gebeurt vandaag niet, ook vanwege de grote rust die Stijn uitstraalt. Met engelengeduld weet hij de jongens aardig gedisciplineerd oefeningen te laten doen. Moeite kost het hem niet. "Ik heb geen speciale kennis, maar ben door mijn ervaring wel gegroeid. De trainingen lopen goed en als zij plezier hebben, ben ik ook gelukkig."

Meer info zie:
• judoschoolbarberio.nl
• box2grow.nl
• spelenisleren.club

Klik hier om de foto's in het Facebook-album van Sport doet Meer te bekijken.

Bekijk hier het Sport doet Meer magazine vol met meer inspirerende verhalen.

Sport doet meer! Onder die noemer ontplooit Utrecht tal van maatschappelijke initiatieven op het gebied van sport en bewegen. De gemeente Utrecht, Harten voor Sport, VSU en sportaanbieders werken samen om de inspirerende voorbeelden daarvan in de schijnwerpers te zetten.